Benzer Soru Hatırlama: Çözülmüş Problemi Yeni Soruya Taşımak

Usta problem çözücülerle yeni başlayanlar arasındaki en büyük fark şudur: usta, yeni bir soruya bakıp “bu, bildiğim şu soruya benziyor” der. Yeni gibi görünen çoğu soru, aslında daha önce karşılaştığın bir tipin kılık değiştirmiş hâlidir.

“Bunu Neye Benzetebilirim?”

Pólya’nın meşhur sorusu: “Daha önce benzer bir problem gördün mü?” Bir soruya takıldığında, onu sıfırdan çözmeye çalışmadan önce hafızanı yokla: bu hangi tipe benziyor? Hangi yöntemle çözmüştüm? Soruyu tanıdık bir kalıba oturtabilirsen, çözüm yolu da çoğu zaman onunla gelir.

Soru Tipi Tanıma Nasıl Gelişir?

Bu beceri doğuştan değil, maruz kalmayla gelişir. Ne kadar çok ve çeşitli soru çözer, her birinin üstüne düşünürsen (Çözdüğün Soruyu İşleyerek Öğrenmek), zihninde o kadar zengin bir “çözüm kütüphanesi” oluşur. Yeni soru geldiğinde, zihin bu kütüphaneden en yakın eşi bulur.

Karavan notu: Bir soruyu çözdükten sonra ona bir “etiket” yapıştır: “Bu, iki bilinmeyenli kurulan bir yaş problemi.” Bu etiket, benzerini gördüğünde zihnini doğrudan o rafa götürür. Soru çözmek bir şey; soruyu sınıflandırmak bambaşka bir güç. Tip tanıyan öğrenci, her soruyu sıfırdan çözmez.

Yüzeysel Benzerlik Tuzağı

Bir uyarı: bazen iki soru yüzeyde benzer görünür (ikisi de “tren” problemi) ama mantığı farklıdır. O yüzden benzetme bir başlangıç noktasıdır, kör bir kopyalama değil. Benzettikten sonra, “gerçekten aynı mantık mı?” diye kontrol et. (Çeldirici tuzakları: Çeldiricinin Gizli Dili.)

Soyut Yapıyı Gör

İleri seviye: yüzeydeki hikâyenin (tren, işçi, havuz) altındaki matematiksel yapıyı görmek. Farklı hikâyeler aynı denklemi gizleyebilir. Yapıyı gören öğrenci, hiç görmediği bir hikâyede bile tanıdık matematiği bulur. (Yapıyı görmek: Günlük Hayat Problemini Matematiğe Çevirmek.)

Yeni soru nadiren gerçekten yenidir; çoğu zaman tanıdık bir fikrin yeni kıyafetidir. “Bunu neye benzetebilirim?” diye soran öğrenci, hafızasını en güçlü problem çözme aracına çevirir.