Kıyaslamanın Zararı: “Bak Komşunun Çocuğu” Cümlesi
Çocuğu başkasıyla kıyaslamak onu motive etmez; özgüvenini ve aile bağını zedeler. Kıyaslamanın neden işe yaramadığı ve onun yerine ne yapılması gerektiği. Veli ve öğrenci için. Öz değerlendirme formuyla.
“Bak komşunun çocuğu kazandı.” “Kardeşin senin yaşındayken…” “Sınıftan filanca nasıl çalışıyormuş.” Bu cümleler, çocuğu kamçılayıp motive edeceği umuduyla söylenir. Gerçekte ise tam tersini yapar: motivasyonu değil, özgüveni ve aile bağını zedeler.
Kıyaslama Neden İşe Yaramaz?
Kıyaslandığında çocuk şunu duyar: “Sen yeterince iyi değilsin.” Bu mesaj, “daha çok çalışayım” isteği değil, “zaten olmuyor” çaresizliği üretir. Kıyas:
- Özgüveni düşürür; düşük özgüven, performansı da düşürür.
- Kıyaslanan kişiye karşı haset ve kırgınlık doğurur.
- En önemlisi: kıyaslayan kişiyle (anne/baba) arasına mesafe koyar. Çocuk, kendisini yetersiz hissettiren kişiyle dertleşmek istemez.
Her Çocuk Farklı Bir Yolda
Çocukların başlangıç noktaları, ilgi alanları, gelişim hızları farklıdır. Birini diğerine göre ölçmek, elmayı armutla kıyaslamaktır. Anlamlı tek kıyas, çocuğun kendi geçmişiyle kıyasıdır: “Geçen aya göre nerede? Ne ilerledi?” Bu, hem adil hem motive edicidir.
Karavan notu (veliye): “Komşunun çocuğu” yerine “senin geçen ayki hâlin” deyin. “Bak filanca kazandı” yerine “Şu konuyu geçen ay yapamıyordun, şimdi yapıyorsun — bu çok güzel bir ilerleme” deyin. Çocuğu başkasıyla değil, dünkü kendisiyle kıyaslamak; rekabeti değil, gelişimi besler. Tek sağlıklı kıyas budur.
Öğrenciye: Sen de Kendini Kıyaslama
Bu tuzağa sadece veliler değil, öğrenciler de düşer: sosyal medyada başkalarının başarılarını görüp kendini yetersiz hissetmek. Senin yolculuğun sana özeldir; ölçün, başkasının neti değil, kendi gelişimin olmalı. Kendi gelişimini görünür kılmak için: Hedefini Görünür Kılmak.
Kıyaslama, sevgiyle söylense bile yara açar. Çocuğu (ve kendini) başkasıyla değil dünkü hâliyle kıyaslayan aile, rekabetin değil, gerçek gelişimin yolunu açar.
Kaynakça
- Festinger, L. (1954). A Theory of Social Comparison Processes. Human Relations, 7. — Sosyal kıyaslamanın öz değer üzerindeki etkisi.
- Dweck, C. (2006). Mindset. — Kişiyi kendi gelişimiyle değerlendirmenin önemi.
Etiketler
Öz Değerlendirme
Bu bir sınav değil — kendinle dürüst bir konuşma. Yanıtların profilinde saklanır; istediğin zaman geri dönüp güncelleyebilirsin.
İlgili Rehberlik Yazıları
Akıllı Not Alma: Defterini Gerçekten İşe Yarar Hâle Getirmek
Tahtadakini olduğu gibi geçirmek not almak değil, kopyalamaktır. İyi bir matematik defteri; örnekleri, kuralın “neden”ini ve kendi sorularını barındırır. Cornell yöntemi ve matematiğe özgü not alma teknikleriyle defterini bir çalışma aracına çevir. Öz değerlendirme formuyla.
Yazılı HazırlıkHedef Koyma ve Motivasyonu Sürdürme: “Çalışacağım” Demekten Fazlası
“Daha çok çalışacağım” bir hedef değil, bir dilektir. Ölçülebilir, gerçekçi hedefler kurmak ve motivasyon kaçtığında bile devam etmek öğrenilebilir. SMART hedefler, küçük adımlar ve disiplinin motivasyondan neden daha güvenilir olduğu. Öz değerlendirme formuyla.
Yazılı HazırlıkTurlama Tekniği: Sınavda Hangi Soruyu Ne Zaman Çözmeli?
Bir soruya saplanıp sınavın sonunu getirememek en yaygın hatadır. Turlama tekniği: kolayları toplayıp zorları sona bırakarak puanı maksimize etmek. Adım adım uygulama. Öz değerlendirme formuyla.