“Yapamayacağım” Düşüncesini Test Etmek
“Bunu asla yapamam” bir gerçek değil, bir tahmindir — ve çoğu zaman yanlış bir tahmin. Bu düşünceyi bir hipotez gibi test etmek, onu çürütmenin en güçlü yoludur. Öz değerlendirme formuyla.
“Ben bunu asla yapamam.” Bu cümle çok güçlü hisseder, sanki bir gerçek gibi. Ama dikkatli bak: bu bir gerçek değil, bir tahmindir — geleceğe dair bir öngörü. Ve tahminler test edilebilir, çoğu zaman da çürür.
Düşünce ≠ Gerçek
Kafandan geçen her düşünce doğru değildir. “Yapamayacağım” bir his olabilir, ama henüz denemediğin bir şey hakkında kesin bir bilgi olamaz. Onu bir gerçek gibi kabul edip pes edersen, kendi kehanetini doğrulamış olursun: yapamadın, çünkü denemedin. (Olumsuz iç konuşma: Olumlu İç Konuşma.)
Düşünceyi Bir Hipotez Gibi Sına
Bilim insanı gibi davran: “Yapamam” bir hipotez; onu test et.
- Küçük bir deney yap: “Sadece ilk adımı deneyeyim.” Çoğu zaman ilk adımı atabildiğini görürsün.
- Kanıt topla: “Geçmişte ‘yapamam’ dediğim ama sonra yaptığım şeyler oldu mu?” Neredeyse herkesin cevabı evettir.
- Sonucu gözlemle: Denedikten sonra “gerçekten yapamadım mı, yoksa sadece zorlandım mı?” diye bak.
Çoğu zaman “yapamam” hipotezi, denenince çürür: yapamadığın değil, henüz yapmadığın ortaya çıkar.
Karavan notu: “Yapamayacağım” dediğinde, cümleye tek bir kelime ekle: “henüz”. “Bunu henüz yapamıyorum.” Bu küçük kelime, kapalı bir kapıyı (asla) aralık bir kapıya (henüz) çevirir. Ve aralık bir kapıdan içeri girilebilir. (Gelişim zihniyeti: Mükemmeliyetçilik ve Sınav Kaygısı.)
Verimli Mücadeleyle Birleştir
Bir soruda “yapamam” hissi geldiğinde hemen vazgeçmek yerine, makul bir süre gerçekten dene (bkz. Verimli Vazgeçme Kuralı). Çoğu zaman, “yapamam” dediğin yerin biraz ötesinde çözüm seni bekliyordur.
“Yapamayacağım”, denemekten kaçmak için zihnin sunduğu kolay bir bahanedir. Onu bir gerçek değil, test edilecek bir tahmin olarak gören öğrenci, kendi sınırları hakkındaki yanlış inançları tek tek çürütür.
Kaynakça
- Bandura, A. (1997). Self-Efficacy. — Öz-yeterlik inancının davranışa etkisi.
- Dweck, C. (2006). Mindset. — “Henüz” ve gelişim zihniyeti.
Etiketler
Öz Değerlendirme
Bu bir sınav değil — kendinle dürüst bir konuşma. Yanıtların profilinde saklanır; istediğin zaman geri dönüp güncelleyebilirsin.
İlgili Rehberlik Yazıları
Akıllı Not Alma: Defterini Gerçekten İşe Yarar Hâle Getirmek
Tahtadakini olduğu gibi geçirmek not almak değil, kopyalamaktır. İyi bir matematik defteri; örnekleri, kuralın “neden”ini ve kendi sorularını barındırır. Cornell yöntemi ve matematiğe özgü not alma teknikleriyle defterini bir çalışma aracına çevir. Öz değerlendirme formuyla.
Yazılı HazırlıkHedef Koyma ve Motivasyonu Sürdürme: “Çalışacağım” Demekten Fazlası
“Daha çok çalışacağım” bir hedef değil, bir dilektir. Ölçülebilir, gerçekçi hedefler kurmak ve motivasyon kaçtığında bile devam etmek öğrenilebilir. SMART hedefler, küçük adımlar ve disiplinin motivasyondan neden daha güvenilir olduğu. Öz değerlendirme formuyla.
Yazılı HazırlıkTurlama Tekniği: Sınavda Hangi Soruyu Ne Zaman Çözmeli?
Bir soruya saplanıp sınavın sonunu getirememek en yaygın hatadır. Turlama tekniği: kolayları toplayıp zorları sona bırakarak puanı maksimize etmek. Adım adım uygulama. Öz değerlendirme formuyla.